Blog

 

20 november 2014

Angst

Orthopedagoog Bert Reinds noemde in een lezing eens “een kind heeft het nodig om wortels en vleugels te krijgen”. Het is een beeldspraak die ik in de therapie-gesprekken vaak gebruik.

We worden geboren met een bepaalde aanleg en we krijgen te maken met opvoeding en omstandigheden die de nodige invloed op ons hebben.  Een synoniem voor opvoeden is vormen. Opvoeders mogen hun kind vormen tot zelfstandige mensen die het leven aan kunnen. Vormen, dat is iets anders dan omvormen en al helemaal iets anders dan misvormen. Bij de laatste twee werkwoordsvormen wordt er geen rekening gehouden met de eigenheid van  het kind. Vormen, dat is meehelpen om het mooiste naar voren te laten komen.

Ik denk aan de pottenbakker. Hij kent de eigenschappen van het materiaal, de klei. En alles wat nodig is om tot een goed eindresultaat te komen wordt aangewend. Hij weet van de juiste vochtigheidsgraad van de klei, hij voelt hoe lang de kei moet uitharden, hij weet van de juiste stand van de oven…..

 

Opvoeden, het vormen van kinderen tot autonome mensen….Wat is daar bij nodig? Ik ga even terug naar de woorden van Reinds, wortels en vleugels krijgen. Als we dat toepassen op onze kinderen, houdt dat in dat  we ze datgene geven waardoor ze vertrouwen in zichzelf krijgen ( de wortels) om het leven in te durven gaan (vleugels), en te groeien naar een echt zelf. Hier kan een groot pijnpunt liggen. Er kan teveel van iets zijn geweest, of te weinig. Zelfvertrouwen kan zo ontbreken dat je voelt dat je niet goed in je vel zit. Je vleugels uitslaan kan zo beangstigend lijken dat je  je liever terugtrekt of jezelf juist overschreeuwt.

 

Wat gebeurt er als angst regeert? Dan is de intensiteit van deze emotie dusdanig hoog dat vrijwel álle beslissingen, alle handelingen, gestuurd worden vanuit die angst. Je hoeft daar niet eens bewust van te zijn, je hoeft er dan ook niet gelijk last van te hebben. Maar de intensiteit van de angst kan zo hoog zijn dat het je  functioneren wel belemmert. Jij kunt je angstig voelen in situaties waar een ander geen werkelijk gevaar ziet.

 

Angst is een bron voor veel psycho-sociale problemen, maar welke actie moet je ondernemen als je niet eens je eigen gevoelens begrijpt? Konden we wortels ontwikkelen? Werd er in ons brilletje een gezonde sterkte glas ontwikkeld, zodat we de werkelijkheid zien zoals die is? Ontwikkelden we vleugels die ons in staat stelden de wereld te gaan onderzoeken óf is de glassterkte van ons brilletje zo vervormd dat we ons een eigen beeld van alles maken? Is dat beeld soms zo beangstigend dat we bewust of onbewust weigeren onze vleugels uit te slaan?

Als je onvoldoende vertrouwen hebt in je eigen mogelijkheden om angst te overwinnen, geef je toe aan deze angst.

 

Therapiegesprekken helpen om zicht te krijgen op de groei van jouw wortels en vleugels. Was er een tekort of een teveel en hoe kan dat een plek in je leven krijgen? Hoe kun je anno nu groeien naar een volwassene die met alles wat er was of niet was, tóch weer verder kan? Door therapie krijg je inzicht in het ontstaan van angst en leer je begrijpen dat je angst overwinbaar is. Je krijgt weer zelfvertrouwen.

 

_______________________________________________________________________

 

 

18 juni 2014

Relatie Nr. 3

Wat gebeurt er nu eigenlijk als er in een relatie steeds meer ruzie komt, als mensen in een relatie ervaren elkaar kwijt te raken?

Emotionele hechting is voor de relatie van levensbelang.  Die hechting houdt in dat we  fysiek en emotioneel dichtbij elkaar blijven,  dat we verbinding zoeken. We gaan elkaar missen als we gescheiden worden, we weten dat we op elkaar kunnen rekenen en er voor elkaar zijn.

 

Voel je je zeker van de liefde  dan durf je je je kwetsbaar op te stellen

-  Veilige verbondenheid maakt ons sterker, geeft een  gezond gevoel

van eigenwaarde.

-  Hoe meer we ons afhankelijk durven op te stellen van onze partner,

hoe beter we ook op ons zelf en onafhankelijk kunnen zijn.

-  Voelen we ons veilig in de relatie, dan kunnen we beter omgaan met

de wonden die de ander veroorzaakt en hebben we minder de

neiging ons vijandig en agressief op te stellen.

 

Als onze partner emotioneel niet beschikbaar, niet ontvankelijk is, staan we emotioneel in de kou en bespringt ons  een paniek gevoel. Ons gevoel van verbondenheid wordt verstoord en we voelen woede, pijn, verdriet en vooral angst. De alarmbel gaat af.

Er ontstaat oerpaniek. We  gaan eisen stellen, klampen ons aan de ander vast, of trekken ons terug om onszelf te beschermen. Bij verlies van verbondenheid voelen we ons uiterst kwetsbaar.

We geven geen duidelijke signalen af over onze behoeften of over onze betrokkenheid. We spreken aarzelend omdat we niet zeker zijn van onze behoeften of we vragen boos om verbinding omdat we te weinig zelfvertrouwen en veiligheid ervaren in onze relatie. We gaan  eisen stellen i.p.v. vragen. Dan wordt het een machtsstrijd i.p.v. een omhelzing.

Bij een  langdurig verlies van verbondenheid worden de interacties steeds negatiever.

Er is ruzie over allerlei zaken, we denderen  door, draaien in een kringetje rond. We beleven dat de  oorzaak van de ruzie het belangrijkste is. Maar waar het om gaat is de diepe angst voor het verlies van verbondenheid aan elkaar en het onvermogen om dat te herstellen.  Dit leidt tot een vicieuze cirkel waarin elk woord van de één een negatieve reactie en emotie oproept bij de ander. Hoe meer de één  de ander van alles de schuld geeft, hoe meer de ander terugtrekt. En hoe meer de partner zich terug trekt, hoe heftiger en scherper de aanvallen worden.

De relatie komt in het teken van wrok te staan, van  een op je hoede zijn en van afstandelijkheid. Alles wordt door een negatief filter gezien. We  luisteren naar een terloopse opmerking maar horen een bedreiging. Er is angst en twijfel en daarom is er voortdurende waakzaamheid en defensief gedrag.

Er komt zoveel voorspelbaarheid in het gedrag dat bij het eerste geluid de degens worden getrokken en muren van afweer worden opgetrokken. Deze duivelse dialoog wordt de “protestpolka” genoemd.

Meestal zijn we ons niet bewust wat er zich afspeelt. De verbondenheid is weg, we raken emotioneel uitgehongerd, voelen ons niet gezien en doen wanhopige pogingen tot herstel van de relatie.

Vaak wordt deze “dans van wanhopige passen” ervaren als een ontbreken van de liefde tot elkaar. Dit veroorzaakt oerpaniek , want  de relatie lijkt gedoemd te stranden…..

In een veilige relatie in verbondenheid met onze partner is een woordenwisseling een klein briesje. Als de emotionele band goed is veroorzaakt een botsing een tijdelijke dip. Maar de angst wordt weer getemperd door het besef dat we weer tot elkaar komen. Maar als we niet zeker zijn van die verbondenheid, gaat ons hechtingsalarm af.

De duivelse dialoog “de protestpolka” is net een rondedans; afstoten en eisen, eisen en afstoten. Maar als het tempo ervan vertraagt, komt er meer ruimte voor zachtere emoties, verdriet, schaamte, angst, gêne. Door over die emoties te praten, misschien wel voor het eerst,  leren we  ons  veiliger bij elkaar te  voelen.

Het is belangrijk inzicht te krijgen in de hele dialoog en leren zien hoe die een eigen leven is  gaan leiden en ons zo bezeert. Dan kan er beweging komen in starre patronen van communiceren en kan er een nieuw perspectief ontstaan.

 

--------------------------

 

Emotie komt van het latijnse woord “emovere”, bewegen. We voelen ons bewogen door onze emoties en worden bewogen als de ander zijn diepste gevoelens toont. Willen we als partners werken aan  echte verbondenheid in onze relatie, mogen  we leren onze emoties te delen. Dan kunnen we nieuwe manieren vinden om op elkaar te reageren. We mogen leren de zachte kant te laten zien, juist die kant die we hebben leren verbergen in de duivelse dialoog.

Het is net alsof de partners dan tegenover elkaar staan, van aangezicht tot aangezicht. Naakt, kwetsbaar,  maar sterk hun handen naar elkaar uitstrekkend! Zo kan een positieve spiraal van liefde en verbondenheid ontstaan. Uit de duivelse dialoog wegkomen en de overgang maken – bewegen- naar nieuwe ontvankelijkheid, veiligheid en intimiteit.

Het gevolg? Er kan een nieuw verhaal worden geschreven en in een sfeer van goede samenwerking kan er een  nieuw plan gemaakt worden voor groei  van verbondenheid.

Liefde, een emotionele verbintenis. Het gaat om emotionele respons. We kunnen niet vroeg genoeg ingrijpen als we merken dat die respons aan het verdwijnen is. Dat is onze relatie meer dan waard!

 

_______________________________________________________________________

 

 

6 mei 2014

In relaties….

Voor kinderen vormt een veilige hechting met de ouders de basis voor gezond en gelukkig opgroeien.  Een kind dat vanuit liefde en geborgenheid leerde er te mogen zijn, voelt zich gezien, gehoord en gewaardeerd. Het ervaarde dat  er van hem gehouden werd met al zijn plussen en minnen. Dat gevoel van basic-trust speelt ook in relaties tussen partners.

Pas als we verbondenheid ervaren, durven we ons zelf te zijn, met onze capaciteiten, maar ook met dat deel waar we liever niet naar kijken.

Wie ben ik en wat nam ik mee in mijn relatie en welke invloed heeft dat?

Welke man of vrouw ben ik in mijn huwelijk en wat verwacht ik van de ander en wat verwacht de ander van mij? Wat verwacht ik van het huwelijk?

Sprookjes eindigen met …. en ze leefden nog lang en gelukkig. Maar anders dan deze slotzin doet vermoeden is een relatie niet een toestand, maar iets wat in beweging is. Allereerst brengen we al bagage uit ons verleden mee die een gezonde plek moet krijgen. Ervaringen  uit het verleden en de manier waarop we hiermee zijn omgegaan spelen een rol.

We veranderen en omstandigheden blijven ook niet hetzelfde. En elke nieuwe fase kan de nodige vragen en verschillen met zich meebrengen. Dan is er werk aan de winkel.

Dat is logisch en goed. Want elke partner-relatie is zowel een “thuishaven” als een “speelveld” voor ontwikkeling. Als het goed gaat voelen we ons veilig en geborgen bij elkaar en juist daardoor kunnen  en durven we onszelf verder te ontwikkelen, ons naar de ander toe te openen.

Maar als de relatie onder druk komt te staan, kan dat zorgen voor een heel basaal gevoel van onveiligheid. Dan wordt het eng om te zeggen wat we echt voelen en nodig hebben en is het veel makkelijker om ons ongenoegen via een omweg van kritiek op de ander te uiten. Ruzie, terugkerende conflicten, wederzijds onbegrip en een gevoel van eenzaamheid zijn het gevolg. Vaak gaan we in onze eigen omweg geloven....

“Je verwachting werd omgebogen tot een afwachten, een op je hoede zijn …..”

Pijn en conflicten in relaties zijn een richtingaanwijzer naar onderliggende behoeften en wezenlijke verlangens. In plaats van de richtingaanwijzer te volgen en naar die diepere laag te kijken en er samen mee aan het werk te gaan, zien we dit alles meer als een onoverkomelijke hindernis met als gevolg dat we gaan vluchten, vechten of bevriezen.

Toch kan het ontdekken van dat wat er in een relatie gebeurt, en het inzicht krijgen hoe communicatie- en gedragspatronen zijn ontstaan en hoe ze werken, helderheid geven en mogelijkheid bieden voor hernieuwde verbondenheid.

 

16 juni plaats ik een vervolg op deze blog.

 

_______________________________________________________________________

 

 

9 april 2014

Wees welkom….. basic trust……

Zie je de intense blik voor je van een pasgeborene die na de geboorte de geur en de geluiden van de moeder herkent en zich veilig weet bij haar? Als het goed is drinkt het kind de boodschap in van welkom te zijn en in liefde te worden ontvangen. En het kind vraagt: ”voed mij, koester mij, heb mij lief.”

 

Het kind heeft nodig te ervaren: “Ik mag er zijn”. Door gezonde hechting, liefde, veiligheid en vertrouwen ontstaat er een veilige basis. Dit is essentieel voor een positieve persoonlijkheidsontwikkeling.

 

Het geeft het kind de kans te ontdekken wie het zelf is, wat de mogelijk-heden zijn, waar de grenzen liggen. Het kind mag leren dat het veel kan, maar óók dat er genoeg is wat niet binnen bereik ligt en dat er desondanks tóch van hem gehouden wordt! Een kind zoekt stabiliteit en vrijwaring van spanning, vrees en chaos. Het heeft behoefte aan een zekere structuur en afgrenzing. Want in een voorspelbare omgeving, waar het kind gezien en erkend wordt heeft het de mogelijkheden zich zelf te ontwikkelen. Het vertrouwen dat hij hierbij van zijn ouders ervaart is de grondslag voor het zelfvertrouwen in zijn verder leven.

 

De hele opvoeding staat in het teken van vervulling van behoeften van het kind:

•  lichamelijke behoeften (Je natje en je droogje.)

•  behoefte aan veiligheid (Je mag er zijn met jouw gevoelens, er is

    erkenning.)

•  behoefte om erbij te horen (Je wordt gezien en gehoord.)

•  behoefte aan waardering  (Dan durf je de wereld te gaan onderzoeken.)

•  behoefte aan zelfrealisatie (Wie ben ik, wie mag ik zijn en worden?)

 

Waarom is het basisvertrouwen zo belangrijk?

Heeft het kind geleerd er te mogen zijn met zijn denken, voelen en doen?

Leerde het de eigen wil te ontwikkelen in de ontmoeting met – en vaak ook binnen de grenzen van – de wil van de ouders? Leerde het zichzelf te zijn binnen de grenzen van wat kan en niet kan, rekening houdend met de ander? Wist het zich geliefd en gezien door de opvoeders? Dan is er een stevig fundament gelegd.

 

Maar er kan zo’n tekort zijn! Weten we ons geliefd en van waarde of voelen we ons pas oké als we……

•  presteren, zodat anderen positief over ons denken. Er kan perfectionisme

    of een ongezonde jacht naar succes ontstaan.

•  de goedkeuring van andere mensen krijgen.

 

We zijn verslaafd geraakt aan deze goedkeuring en voelen ons daardoor pas van waarde.

•  de ander een genoegen doen. Zo hopen we liefde en waardering te

   krijgen. Niet zelden gaan we aan onze eigen behoeften voorbij, misschien

   weten we niet eens welke dat zijn. Een burn-out kan op de loer liggen.

•  we sterk zijn. We tonen onze gevoelens niet, bang om afgewezen te

   worden. Liever overschreeuwen we onszelf.

•  ons terug trekken. Dan kunnen we geen fouten maken. We voelen ons

   minderwaardig en zijn bang om te falen.

 

Leerden we vanuit de waarheid te leven dat we van waarde zijn, dan hoeven we als volwassene geen beeld van onszelf op te houden en hoeft de vraag die misschien ooit zo belangrijk was: “wie wil de ander dat ik ben?” niet meer centraal te staan.

 

In relaties….

Wie ben ik en wat nam ik mee in mijn relatie en welke invloed heeft dat?

Wat is mijn overtuiging van waaruit ik naar mijzelf, naar de ander en naar de wereld om mij heen kijk? Welke man of vrouw ben ik in mijn huwelijk en wat verwacht ik van de ander en wat verwacht de ander van mij?

 

 

 

>>

Perspectief IJsselmuiden

Alette Tanghe

Ringmus 6

8271 HE IJsselmuiden

 

T    038 332  57 65

M   06 16 58 09 66

E    perspectief-ijsselmuiden@solcon.nl

KvK  55683401

NFG  5701177593

 

AGB-code zorgverlener 90-048059

AGB-code praktijk 90-56634

RBCZ 810503R